مؤلف تنقيح المقال - بدون ذكر سند از سيره نويسان نقل نموده كه هفهاف از شيعيان مخلص و شجاع امام على عليه السلام بود . در جنگ‌هاى آن حضرت ، حضور داشت . در جنگ صفين امام عليه السلام او را بر ازديان بصره فرماندهى داد . بعد از شهادت اميرالمؤمنين عليه السلام هفهاف از اصحاب امام حسن و سپس امام حسين عليهما السلام گرديد تا اينكه روز عاشورا در يارى سيدالشهداء به درجه رفيع شهادت نايل آمد . « 1 » هلال بن حجاج شيخ صدوق « 2 » و شيخ عبدالله بحرانى « 3 » نقل كرده‌اند كه هلال بن حجاج از ياران شهيد امام حسين عليه السلام بوده است . وى روز عاشورا راهى ميدان نبرد گرديد و اين گونه رجز مىخواند : أَرى بِها مُعلَمَةً افْواهُها * وَ النَّفسُ لايَنفَعُها إِشفاقُها تير نشان دار زنم بر عدو * سود نبخشد به كسى ترس او « 4 » هلال پس از كشتن سيزده نفر از دشمنان ، سرانجام به شهادت رسيد . « 5 » هلال بن نافع « 6 » بجلى « 7 » بنا به قول برخى مقتل نگاران او از ياران امام حسين عليه السلام و از شهيدان كربلا است . « 8 » وى فردى شجاع و تيرانداز بود . از ابومخنف نقل شده كه اميرمؤمنان على عليه السلام او را آيين رزم

--> ( 1 ) . تنقيح المقال ، ج ، ص 303 - 304 ؛ نيز ر . ك : ذخيرة الدارين ، ص 257 - 258 ؛ وسيلة الدارين ، ص 203 - 204 ؛ معالى السبطين ، ج 1 ، ص 400 - 402 ؛ فرسان الهيجاء ، ج 2 ، ص 144 - 145 . ( 2 ) . امالى شيخ صدوق ، ص 137 . ( 3 ) . عوالم ، ج 17 ، ص 170 . ( 4 ) . امالى شيخ صدوق ، ترجمه و شرح محمد باقر كمره‌اى ، ص 162 . ( 5 ) . با توجه به اينكه رجز مذكور به هلال بن نافع و نافع بن هلال نيز نسبت داده شده است ( رك : مقالهء نافع بن هلال و مقالهء هلال بن نافع ) گمان مىرود كه منظور از هلال بن حجاج ، همان هلال بن نافع يا نافع بن هلال باشد ، كه در نام پدرش ، اشتباه روى داده است ، ( نيز ر . ك : دائرة المعارف الحسينيّه ، ج 6 ، ص 111 و ( پاورقى ) و 57 ؛ مقتل الحسين عليه السلام ، مقرم ، ص 248 ، مشورات شريف رضى ( پاورقى . ) ( 6 ) . برخى گفته‌اند : نام درست اين شهيد ، نافع بن هلال است و به غلط ، هلال بن نافع ثبت شده است ، ( ابصارالعين ، ص 50 - 150 ، مركز الدراسات الاسلامية لحرس الثورة . ) ( 7 ) . « جملى » مثير الاحزان ، ص 43 . ( 8 ) . الفتوح ، ج 5 ، ص 200 ، المفيد فى ذكرى السبط الشهيد ، ص 97 ، 98 ، روضة الشهداء ، ص 298 ، 299 ، كتابفروشى اسلامية ، رمزالمصيبة ، ج 2 ، ص 85 .